Dwujęzyczny mózg

Dwujęzyczny mózg

505 511 admin

Postaraj się połączyć następujące pytania z odpowiedziami. Czy jesteś w stanie przewidzieć znaczenie tych wyrażeń pomimo tego, że zostały one napisane w czterech różnych językach?

Kako si?   

Děkuji, dobře. A vy?

Mir geht es gut, danke, und dir?

Como está?

Jak se máte?

Mir geht es gut, danke, und dir?

Wie gehts?

Estou bem, obrigado(a). E o senhor?

Tak? Świetnie! W takim razie zdobyłeś właśnie odznakę, która może prowadzić Nas w dalsze zakamarki tej gry. Uwaga! Stawka jest dość wysoka, bo właśnie dzisiaj gramy o przyszłość Twoją i Twojego dziecka! Jeżeli powyższe zadanie udało Ci się rozwiązać bez znajomości języka Chorwackiego, Czeskiego, Portugalskiego oraz Niemieckiego, to witam Cię w grupie ludzi, którzy są nazywani jako wielojęzyczni. Pewnie nie wiesz skąd znałeś odpowiedzi na następujące pytania, ale jakoś tak zaznaczyłeś, bo tak czułeś. Rewelacja! Gratuluję! Posiadasz w sobie cechę, którą ja określam jako intuicję językową i szczerze? Ciesz się, że ją posiadasz, ponieważ to właśnie dzięki niej będzie Ci dużo łatwiej nauczyć się jakiegokolwiek języka.

Twój mózg zalicza się do grona mózgów wielojęzycznych, a oznacza to, że jego struktura różni się trochę od struktury mózgów Twoich znajomych, którzy operują tylko jednym (swoim) językiem.

Znajomość języka jest zazwyczaj mierzona na dwóch płaszczyznach takich jak płaszczyzna AKTYWNA oraz BIERNA

Do tej pierwszej zalicza się umiejętność mówienia oraz pisania, a na tę drugą składa się słuchanie oraz czytanie.

Istnieją ludzie, którzy mają idealnie zachowany balans pomiędzy jedną płaszczyzną a drugą, czyli operują równo językiem aktywnym jak i biernym, natomiast w wielu przypadkach tak nie jest. Dlaczego? Już odpowiadam. Usiądź wygodnie.

Opowiem Ci  historię:

Twój sąsiad wyjeżdża z Polski do USA. Zabiera ze sobą swoją żonę oraz dwuletniego synka. Krzyś (dwulatek) będzie jednocześnie rozwijał w swojej głowie dwa kody językowe. Będzie jednocześnie uczył się języka polskiego oraz angielskiego, ponieważ będzie potrzebował przetworzyć nową, otaczającą go rzeczywistość angielską i starą polską, ponieważ to będzie najprawdopodobniej język, którym rodzina będzie się posługiwała w domu. W języku angielskim ten rodzaj dwujęzyczności nazywamy compound bilingualism.

Gdyby Krzyś miał siostrę w wieku 13 lat, to Kasia rozwijałaby swoją dwujęzyczność jeszcze inaczej, ponieważ w szkole wszystko byłoby wykładane w języku angielskim, natomiast z rodzicami oraz przyjaciółmi rozmawiałaby w języku polskim. Ten rodzaj dwujęzyczności w języku angielskim nosi nazwę coordinate bilingualism. A co z rodzicami zapytasz? Już odpowiadam. Rodziców możemy zakwalifikować do grupy subordinate bilingual. Oznacza to, że rodzice uczą się języka angielskiego poprzez filtr języka polskiego. To właśnie dlatego idąc do sklepu i widząc napis pineapple nad koszykiem z ananasami, wiedzą że ananas to pineapple. W taki właśnie sposób każda z tych osób rozwija swoją dwujęzyczność pomimo różnic wiekowych oraz zapewne różnic w wymowie.

 

Jak zapewne wiesz, lewa półkula naszego mózgu jest analityczna i logiczna, a prawa odpowiada za nasze emocje. To właśnie ten podział odpowiada za to w jaki sposób i z taką trudnością jesteśmy w stanie nauczyć się języka. Stąd językoznawcy bardzo często wypowiadają się na temat hipotezy okresu krytycznego. Hipoteza ta została sformuowana przez Erica Lennerberga (1921-1975), amerykańskiego językoznawcę i psychologa. Zauważył on, że mam określony czas na przyswojenie języka. Według Lennerberga istnieje ściśle określony czas, w jakim możemy przyswoić język. Jeżeli nie zrobimy tego przed okresem dojrzewania, to nigdy nie będziemy w stanie tego zrobić. Noam Chomsky nawiązuje do tej hipotezy twierdząc, że do upływu okresu krytycznego przyswojenie języka umożliwia Nam LAD (Language Acquisition Device) czyli mechanizm przyswajania języka, który zawiera w sobie zasady gramatyki uniwersalnej, które według lingwisty możemy odnaleźć we wszystkich językach świata, gdyż są one wrodzone, dlatego dziecko nabywające język nie ma potrzeby się ich uczyć. Chomsky podkreśla, że po upływie okresu krytycznego, mechanizm LAD ulega zanikowi i według niego nabycie języka jest praktycznie niemożliwe.

Tak wiem. Teraz każdy młody dorosły oraz dorosły myśli sobie, że nigdy już nie nauczy się języka. Spokojnie! To nie jest prawda. Nauczysz się i Ty. Jestem ogromną fanką robienia swoich własnych badań językowych oraz obserwacji uczniów. Robię to już ponad 10 lat. Jestem w stanie zgodzić się zarówno z Panem Lennerbergiem jak i Noamem Chomskym na jednej płaszczyźnie. Dziecku do okresu krytycznego jest dużo łatwiej nauczyć się języka, natomiast nie jestem w stanie podpisać się pod teorią, że po przekroczeniu tego terminu, człowiek nie jest w stanie posiąść języka tak aby czuł, że język ten należy do niego. Oczywiście, że wymaga to od Nas jako nauczycieli bardzo umiejętnego podejścia do procesu nauczania i trzeba tym procesem sterować w odpowiedni sposób, natomiast z moich obserwacji oraz własnych badań wynika, że jesteśmy w stanie zrobić to również wtedy kiedy prześpimy deadline hipotezy okresu krytycznego. Co tak naprawdę płynie z założeń lingwistów? Na pewno przesłanie jest jedno. Nie wolno Nam zmarnować czasu dziecka. Jeżeli uczymy dzieci, to nie wolno Nam przespać okresu, w którym przyswajanie języka będzie dla nich bardzo prostym zadaniem.

Zatem jak obudzić w dziecku tę dwujęzyczność? Co mogę zrobić dodatkowo jako rodzic? Czego unikać, a w jaki sposób pomagać?Zapraszam do rozmowy.:

Nie ważne w jakim wieku jesteś i czy dopiero zaczynasz swoją przygodę z drugim językiem, czy jesteś w jej trakcie. Jeżeli zajęcia na które uczęszczasz będą obsadzone w emocjach, to jestem pewna, że Twój mózg odblokuje tę część swojej struktury i pomoże Ci w efektywnej nauce, dlatego jeżeli czujesz po swoich zajęciach żal, radość, smutek, przygnębienie, nostalgię, czasami znudzenie, ogromny przypływ motywacji, chęć do działania, nieposkromioną radość, to możesz być pewien, że Twój nauczyciel dobrze Cię prowadzi, ponieważ tak tworzy zajęcia, aby uruchomić prawą półkulę Twojego mózgu. Nie! Nie po każdych zajęciach powinno się wychodzić z tym samym uczuciem. Im więcej emocji zostanie wplecione, tym dla Nas lepiej. Nie da się stymulować prawej półkuli tylko radością. Tak nie wygląda życie i tak nie działa mózg.

Co tak naprawdę da Tobie lub Twojemu dziecku dwujęzyczność, lub umiejętność mówienia kilkoma językami? Zalet tego zjawiska jest bardzo dużo. Jedną z widocznych od razu jest większa gęstość istoty szarej w Twoim mózgu, w której to ulokowana jest większość neuronów i synaps. Wyobraź sobie, że Twój mózg to nic innego jak człowiek, który regularnie chodzi na siłownię. Podczas nauki języka obcego mózg, tak jak człowiek na siłowni jest eksponowany na większy wysiłek. Dzięki temu Twój mózg chroni Cię na przykład przed chorobami. Czy wiesz, że osoby, które regularnie ćwiczą swój mózg na językowej siłowni mogą opóźnić pojawienie się takich chorób jak Alzhaimer czy też demencja o 5 lat?

Czy zawsze na dwujęzyczność patrzono w kolorowych barwach?

Niestety nie. W latach 50tych osoby, które potrafiły się posługiwać więcej niż jednym językiem uważano za upośledzone. Twierdzono, że ta umiejętność opóźniała rozwój dziecka, ponieważ dziecko to musiało oddać bardzo dużo swojej energii aby być w stanie rozróżniać dwa języki. Więc jak to jest naprawdę?

Badania wskazały, że przełączanie się pomiędzy dwoma różnymi językami pobudzało aktywność i umacniało część mózgu nazwana korą przedczołową, która z kolei odgrywa ogromne znaczenie w takich kwestiach jak rozwiązywanie problemów, przeskakiwanie pomiędzy zadaniami, oraz jest odpowiedzialna za nasze skupienie podczas przesiewania nieistotnych dla nas informacji.

Podsumowując, dwujęzyczność sprawia, że Twój mózg jest zdrowszy, bardziej rozbudowany i aktywnie zaangażowany, dlatego nawet jeżeli nie miałeś tej możliwości aby uczyć się języka jako dziecko, nic nie stoi na przeszkodzie abyś zrobił to w takim wieku, w jakim tylko Ty sobie o tym zamarzysz. Nigdy nie jest za późno, aby zrobić sobie przysługę i zaserwować poważną porcję edukacji.

Zapisz się do naszego Newslettera aby dostać Ebook’a o dwujęzycznym mózgu, oraz bank ikon!

Leave a Reply

%d bloggers like this: